Pijn aan de buitenkant van de heup wanneer je op je zij ligt. Of een schouder die gevoelig wordt wanneer je je arm optilt. Soms wordt bij dit soort klachten gesproken over een slijmbeursontsteking. Maar wat is een slijmbeurs eigenlijk en waarom kan deze klachten geven?
Een slijmbeurs is een klein, met vocht gevuld zakje dat zich op verschillende plekken in het lichaam bevindt. Slijmbeurzen helpen om wrijving tussen bijvoorbeeld pezen, spieren en botten te verminderen. Wanneer een slijmbeurs geïrriteerd raakt, kan bewegen of druk op het gebied pijnlijk worden.
Toch is het vaak minder eenvoudig dan alleen ‘een ontstoken slijmbeurs’. Ook omliggende pezen, spieren en de belasting van het gebied kunnen een rol spelen.
Wat is een slijmbeurs?
In je lichaam bevinden zich verschillende slijmbeurzen, ook wel bursae genoemd. Je kunt ze zien als kleine kussentjes tussen structuren die tijdens het bewegen langs elkaar heen bewegen.
Ze bevinden zich bijvoorbeeld rondom de:
- schouder;
- heup;
- knie;
- elleboog.
De slijmbeurs bevat een kleine hoeveelheid vocht en helpt ervoor te zorgen dat beweging soepel verloopt en er zo min mogelijk wrijving ontstaat.
Normaal gesproken merk je helemaal niets van een slijmbeurs. Pas wanneer het gebied geïrriteerd of gevoelig raakt, kunnen er klachten ontstaan.
Wat is een slijmbeursontsteking?
Bij een slijmbeursontsteking, ook wel bursitis genoemd, raakt een slijmbeurs geïrriteerd en soms daadwerkelijk ontstoken. Hierdoor kan het gebied pijnlijk en gevoelig worden.
De term slijmbeursontsteking wordt in de praktijk echter vrij breed gebruikt. Pijn rondom bijvoorbeeld de heup of schouder hoeft niet altijd uitsluitend uit de slijmbeurs te komen. Ook omliggende pezen en andere structuren kunnen betrokken zijn.
Daarom is het belangrijk om niet alleen naar de plek van de pijn te kijken, maar te onderzoeken welke structuren waarschijnlijk een rol spelen.
Hoe ontstaat een slijmbeursontsteking?
Een slijmbeurs kan om verschillende redenen geïrriteerd raken. Regelmatig speelt een verandering of herhaling van belasting een rol.
Denk bijvoorbeeld aan ineens veel meer wandelen, klussen, sporten of bovenhands werken dan je lichaam gewend is. Ook veelvuldig dezelfde beweging uitvoeren kan het gebied gevoeliger maken.
Soms ontstaat irritatie na een val of directe stoot. Bij slijmbeurzen die oppervlakkig liggen, zoals bij de knie of elleboog, kan langdurige druk eveneens een rol spelen.
Het is dus niet altijd één verkeerde beweging die de klachten veroorzaakt. Vaak is het een combinatie van belasting, belastbaarheid en herstel.
Slijmbeursklachten bij de heup
Een bekende plek voor slijmbeursgerelateerde klachten is de buitenkant van de heup.
Mensen ervaren daar bijvoorbeeld pijn tijdens het lopen, traplopen of wanneer ze langere tijd op de aangedane zijde liggen. De buitenkant van de heup kan ook gevoelig zijn bij aanraking.
Tegenwoordig weten we dat pijn aan de buitenkant van de heup lang niet altijd alleen door de slijmbeurs wordt veroorzaakt. Ook de pezen van de bilspieren kunnen betrokken zijn.
Daarom wordt bij onderzoek naar het hele gebied gekeken en niet automatisch aangenomen dat er sprake is van een geïsoleerde slijmbeursontsteking.
En bij de schouder?
Ook rondom de schouder bevinden zich slijmbeurzen. Klachten kunnen bijvoorbeeld merkbaar worden wanneer je de arm omhoog of zijwaarts beweegt, iets uit een kast pakt of op de betreffende schouder ligt.
Net als bij de heup kunnen verschillende structuren rond de schouder bijdragen aan de klachten.
Pijn tijdens het heffen van de arm betekent daarom niet automatisch dat de slijmbeurs ontstoken is. De manier waarop de schouder beweegt, de omliggende spieren en pezen en de recente belasting kunnen allemaal relevant zijn.
Moet je volledige rust nemen?
Wanneer bewegen pijn doet, kan het logisch voelen om het lichaamsdeel zo min mogelijk te gebruiken. Volledige rust is echter niet altijd noodzakelijk of wenselijk.
Vaak is het verstandiger om tijdelijk activiteiten aan te passen die de klachten duidelijk uitlokken, terwijl je binnen een comfortabele grens wel actief blijft.
Hoeveel belasting verstandig is, verschilt per persoon en per situatie. Het doel is meestal om een goede balans te vinden: voldoende rust om het geïrriteerde gebied tot rust te laten komen, maar tegelijkertijd voldoende beweging om de functie en belastbaarheid te behouden.
Hoe wordt onderzocht waar de pijn vandaan komt?
Omdat pijn rond een slijmbeurs ook door omliggende structuren kan worden veroorzaakt, is een goed onderzoek belangrijk.
Een fysiotherapeut kan bijvoorbeeld kijken naar:
- waar de pijn precies wordt gevoeld;
- welke bewegingen de klachten oproepen;
- beweeglijkheid van het gewricht;
- spierkracht;
- gevoeligheid van het gebied;
- dagelijkse en sportieve belasting;
- hoe de klachten zijn ontstaan.
Bij ESF Praktijk kan in bepaalde situaties ook echografie worden gebruikt om structuren zoals pezen en slijmbeurzen in beeld te brengen. Zo kan aanvullend inzicht worden verkregen wanneer dat voor het onderzoek relevant is.
Wat kan fysiotherapie betekenen?
De behandeling van slijmbeursgerelateerde klachten hangt af van de oorzaak en de factoren die de klachten in stand houden. Er bestaat daarom niet één standaardbehandeling voor iedere slijmbeursontsteking.
Een fysiotherapeut kan bijvoorbeeld adviseren over het tijdelijk aanpassen van belastende activiteiten. Daarnaast kunnen oefeningen worden ingezet om kracht, mobiliteit en belastbaarheid geleidelijk weer op te bouwen.
Het doel is uiteindelijk niet alleen dat de pijn afneemt, maar dat je het betreffende lichaamsdeel weer normaal kunt gebruiken en activiteiten kunt hervatten zonder dat de klachten steeds opnieuw worden uitgelokt.
Hoe lang duurt het herstel?
De hersteltijd verschilt sterk. Dat hangt onder andere af van de locatie, de ernst en duur van de klachten en de dagelijkse belasting.
Sommige klachten verminderen relatief snel wanneer de belasting goed wordt aangepast. Wanneer ook omliggende pezen gevoelig zijn of de klachten al langere tijd bestaan, kan herstel meer tijd vragen.
Het is daarom belangrijk om de belasting geleidelijk weer op te bouwen in plaats van direct terug te keren naar alles wat je voorheen deed zodra de pijn minder wordt.
Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?
Wanneer de klachten blijven aanhouden, regelmatig terugkomen of je beperken in dagelijkse activiteiten, kan het verstandig zijn om de oorzaak te laten onderzoeken.
Neem contact op met een arts wanneer een gewricht of het gebied rond een slijmbeurs plotseling sterk rood, warm en gezwollen wordt, zeker wanneer je daarbij koorts of een ziek gevoel krijgt. Een slijmbeurs kan in zeldzame gevallen geïnfecteerd raken en dat vraagt om medische beoordeling.
Ook na een ernstig ongeval of wanneer je het gewricht nauwelijks meer kunt gebruiken, is medische beoordeling verstandig.
Conclusie
Een slijmbeurs heeft een belangrijke functie: het vermindert wrijving tussen verschillende structuren tijdens het bewegen. Wanneer het gebied geïrriteerd raakt, kan dat pijn veroorzaken bij bewegen, aanraken of liggen.
Bij een slijmbeursontsteking is het belangrijk om niet alleen naar de slijmbeurs zelf te kijken. Ook omliggende pezen, spieren en de hoeveelheid belasting kunnen een rol spelen.
Door te onderzoeken waar de klachten vandaan komen en de belasting vervolgens gericht aan te passen en op te bouwen, kan worden gewerkt aan duurzaam herstel en het hervatten van dagelijkse activiteiten.